به يلدا شب خلق بيدار باش
:::.فرا رسیدن شب یلدا را پیشاپیش تبریک میگم.:::
(يلدا) لغت سرياني است و در آن لسان همان کلمه ي ميلاد عربي است که عبارت از زمان ولادت عيسي است و در اصطلاح نجوم آخرين شب پاييز و يا اولين ليله ي زمستان است که درازترين شبها در تمام سال مي باشد
در قاموس سرياني به انگليسي (پاين اسميت) عيناً (يلدا) را به معني ولادت و ميلاد تفسير کرده و گويا به معني ميلاد عيسي را که از قبيل علم بالغلبه باشد نيز متعرض شده...
ابوريحان بيروني گويد: «وفي الليلة التي يتقدمها الخامس و العشرون من هذا الشهر (کانون الاول) و هو ليلة علي مذهب الروم عيد يلدا، و هو ميلاد المسيح و کانت وقئذ ليلة الخميس، فاکثر الناس يذهبون الي ان هذا الخميس کان الخامس و العشرون و ليس کذالک انما هو السادس و العشرون...، .
از بعضی اشعار پارسي نيز رابطه اي بين مسيح و يلدا ادراک مي شود
|
ايزد دادار مهر و کين تو گويي |
|
از شب قدر آفريد و از شب يلدا |
|
زانکه به مهرت بود تقرب مؤمن |
|
زانکه به کينت بود تفاخر ترس |
به صاحب دولتي پيوند اگر نامي همي جويي/که از يک چاکري عيسي چنان
معروف شد يلدا (سنائي)
از همين بيت سنائي بعض فرهنگ نويسان (از جمله مؤلف برهان) پنداشته اند که (يلدا) نام يکي از ملازمان عيسي بوده است، و چنين نامي در زمره ي ملازمان او در مأخذي ديده نشده و (چاکري عيسي) کردن هم در بيت سنائي به معني اختصاص يافتن زمان مزبور به ولادت وي مي باشد .
مؤلف (صحاح الفرس) آورده است:
يلدا – شبي را گويند در سال که از آن شب درازتر نباشد و در آخر فصل پاييز بود (بامدادش اول زمستان باشد). امير معزي گفته:
تو جان لطيفي و جهان جسم کثيف است/تو شمع فروزنده و گيتي شب يلدا